گرگان در پاییز شهری است که از یک سو به جنگل‌های انبوه البرز تکیه داده و از سوی دیگر به دشت ترکمن‌صحرا باز می‌شود. وقتی آبان از نیمه می‌گذرد، درختان انجیلی دامنه‌های جنوب شهر سرخ و نارنجی می‌شوند و کوچه‌های قاجاری بافت قدیم بوی خاک نم‌خورده می‌گیرند. سفر به گرگان در پاییز برای کسی که چند روز مرخصی دارد، ترکیبی از جنگل، روستای کوهستانی، معماری تاریخی و یکی از آثار جهانی ایران است.
در این راهنما یک برنامه چهارروزه از تهران تا گرگان چیده‌ایم؛ با مسیر رفت، جاهای دیدنی هر روز، جدول خلاصه و نکته‌های اقامت.
پیشنهادی: در پاییز کدام جنگل های شمالی کجا بریم؟ 8 تا از بهترین جنگل های شمال برای کمپ
چرا پاییز بهترین فصل سفر به گرگان است؟
تابستان گرگان شرجی و گرم است و نوروز جاده‌ها شلوغ‌اند. در پاییز دمای روز برای پیاده‌روی مناسب است، جنگل‌های هیرکانی جنوب شهر رنگ عوض می‌کنند و دشت شمالی برای دیدن گنبد قابوس دلپذیر می‌شود. اوج رنگ‌ها معمولاً از اواخر آبان تا اواسط آذر است.
چون بیشتر مقصدهای این برنامه در شعاع کمتر از صد کیلومتری شهرند، بهتر است گرگان را پایگاه سفر کنید و هر شب به یک جا برگردید. برای پیدا کردن خانه یا سوئیت مناسب، فهرست اجاره روزانه گرگان در جاکجاست را ببینید و اقامتگاهی نزدیک بلوار ناهارخوران یا مرکز شهر انتخاب کنید.
از تهران تا گرگان از کدام جاده برویم؟
کوتاه‌ترین و رایج‌ترین راه، جاده فیروزکوه است که از قائم‌شهر، ساری و بهشهر می‌گذرد؛ طول آن حدود ۴۰۰ کیلومتر است و بدون توقف نزدیک شش ساعت رانندگی می‌خواهد. راه دوم از گرمسار، سمنان و شاهرود می‌گذرد و حدود ۵۳۰ کیلومتر است؛ این مسیر خلوت‌تر است و برای برگشت تنوع ایجاد می‌کند. گرگان ایستگاه راه‌آهن هم دارد.
برای مقایسه ترافیک و توقف‌گاه‌های هر مسیر، مطلب راه‌های سفر از تهران به شهرهای شمالی را پیش از حرکت بخوانید.
برنامه سفر ۴ روزه از تهران به گرگان
روز اول: جاده فیروزکوه و باغ عباس‌آباد بهشهر
صبح زود از تهران راه بیفتید تا پیش از ظهر از گردنه‌های فیروزکوه و دره تالار بگذرید؛ جاده‌ای که در پاییز پر از رنگ است. ناهار را در ساری یا قائم‌شهر بخورید و به سمت بهشهر ادامه دهید.
حدود ۹ کیلومتر بیرون از بهشهر، مجموعه عباس‌آباد میان جنگل پنهان شده است؛ باغی که به فرمان شاه عباس اول در سال‌های ۱۰۲۰ و ۱۰۲۱ قمری ساخته شد و امروز در کنار چند باغ دیگر با عنوان باغ ایرانی در فهرست میراث جهانی یونسکو است. نشانه اصلی آن دریاچه‌ای است که یک چهارطاقی آجری در میانه‌اش دیده می‌شود.
از عباس‌آباد تا گرگان حدود ۸۵ کیلومتر راه است. سعی کنید پیش از تاریکی برسید و شام را در بلوار ناهارخوران بخورید.
روز دوم: بافت تاریخی گرگان، مسجد جامع و کاخ‌موزه
بافت قدیم گرگان در سال ۱۳۱۰ به‌عنوان نخستین بافت تاریخی ایران ثبت ملی شد و حدود ۱۶۲ هکتار وسعت دارد. سه محله اصلی آن نعلبندان، سبزه‌مشهد و سبزه‌میدان‌اند و گذرهایی مثل سرچشمه و درب‌نو میانشان پیچ می‌خورند. خانه‌ها بیشتر از اواخر قاجار و اوایل پهلوی مانده‌اند؛ با ایوان‌های چوبی و بام‌های سفالی شیب‌دار.
گشت را از بازار نعلبندان شروع کنید؛ بازاری شلوغ با میوه و محصولات محلی که روزگاری بزرگ‌ترین بازار شمال بود. مسجد جامع گرگان درست کنار همین بازار است. بنای نخست آن سلجوقی است و مناره گرد آجری با کتیبه کوفی دارد.
کمی آن‌طرف‌تر، در محله سرچشمه، امامزاده نور از سده نهم قمری به جا مانده است. خانه قاجاری امیرلطیفی هم حالا موزه صنایع دستی است و از حصیر روستاهای اطراف تا بافته‌های ترکمن را در آن می‌بینید.
بعدازظهر به پارک شهر بروید و از کاخ‌موزه گرگان دیدن کنید؛ ساختمانی از دوره پهلوی اول روی پی بنایی صفوی که آثار باستانی چندهزارساله دشت گرگان را نگه می‌دارد.
روز سوم: روستای زیارت و برج گنبد قابوس
صبح جاده ناهارخوران را به سمت جنوب بگیرید. بعد از حدود ۱۷ کیلومتر رانندگی از مرکز شهر و گذر از جنگل، به روستای کوهستانی زیارت می‌رسید. ساکنان قدیمی آن گالش‌ها، یعنی دامداران طبری‌زبان کوهستان، هستند. آبشار زیارت با یک پیاده‌روی کوتاه از روستا در دسترس است و چشمه آب‌گرم روستا هم دیدنی است.
هوای زیارت از شهر سردتر است؛ کاپشن و کفش مناسب ببرید، چون سنگ‌های مسیر آبشار بعد از باران لغزنده‌اند.
بعد از ناهار به سمت شمال شرق و شهر گنبد کاووس بروید که حدود ۹۵ کیلومتر با گرگان فاصله دارد. برج گنبد قابوس به دستور قابوس بن وشمگیر، امیر زیاری، در سال ۳۹۷ قمری ساخته شد. این استوانه ده‌پر آجری بیش از ۵۰ متر ارتفاع دارد و روی تپه‌ای خاکی ایستاده؛ بلندترین برج تمام‌آجری جهان دانسته می‌شود و از سال ۲۰۱۲ در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارد.
تنها تزیین برج دو کمربند کتیبه کوفی است و همین سادگی در نور بعدازظهر پاییز چشمگیرش می‌کند. شب به گرگان برگردید.
روز چهارم: النگدره، ناهارخوران و بازگشت
پارک جنگلی النگدره در بلوار ناهارخوران و تنها چند کیلومتری مرکز شهر است. حدود ۱۸۵ هکتار وسعت دارد، رودخانه قلاشی از میانه‌اش می‌گذرد و ورود خودرو به داخل آن ممنوع است. انجیلی، ممرز، توسکا و افرا در پاییز فرشی از برگ زرد و مسی روی مسیرها پهن می‌کنند.
اگر وقت بیشتری دارید، بالاتر بروید تا به جنگل ناهارخوران برسید؛ جایی که نامش را از کاروان‌هایی گرفته که در دامنه‌های جنوب شهر برای ناهار اتراق می‌کردند. جنگل شصت‌کلا در حدود شش کیلومتری جنوب غربی شهر هم گزینه خلوت‌تری برای یک پیاده‌روی کوتاه است.
بعد از ناهار راه برگشت را از جاده فیروزکوه یا از مسیر آزادشهر و شاهرود در پیش بگیرید.
اگر یک روز بیشتر دارید: گورستان خالد نبی
در تپه‌های گوکچه‌داغ، نزدیک مرز ترکمنستان، گورستانی با حدود ۶۰۰ سنگ‌قبر استوانه‌ای قرار دارد که نزد ترکمن‌ها زیارتگاه است. از گنبد کاووس حدود ۸۰ کیلومتر و نزدیک دو ساعت راه است. بهترین فصل دیدنش بهار است، اما در روزهای خشک پاییز هم می‌شود رفت.
جدول خلاصه برنامه سفر ۴ روزه به گرگان
فاصله‌ها جاده‌ای و تقریبی‌اند.
| روز | مسیر و جاذبه‌ها | رانندگی تقریبی | نکته |
|---|---|---|---|
| اول | تهران، فیروزکوه، ساری، باغ عباس‌آباد بهشهر، گرگان | حدود ۴۱۰ کیلومتر | صبح زود حرکت کنید |
| دوم | بافت تاریخی، بازار نعلبندان، مسجد جامع، امامزاده نور، کاخ‌موزه | داخل شهر | پیاده‌روی؛ کفش راحت |
| سوم | روستا و آبشار زیارت، برج گنبد قابوس | حدود ۲۲۰ کیلومتر رفت و برگشت | لباس گرم برای زیارت |
| چهارم | النگدره، ناهارخوران یا شصت‌کلا، بازگشت به تهران | ۴۰۰ تا ۵۳۰ کیلومتر | صبح جنگل، بعدازظهر جاده |
| اختیاری | گورستان خالد نبی | حدود ۱۸۰ کیلومتر از گرگان | فقط در هوای خشک |
نکته‌های اقامت و سفر پاییزی در گرگان
اگر با خانواده یا گروه دوستان سفر می‌کنید، یک خانه حیاط‌دار در حاشیه شهر فضای بیشتری برای استراحت بعد از گشت‌های روزانه می‌دهد. گزینه‌های این مدل اقامت را در صفحه اجاره خانه ویلایی در گرگان مقایسه کنید.
- چتر و بارانی: باران‌های پاییزی گرگان معمولاً کوتاه‌اند اما ناگهانی می‌بارند.
- زمان‌بندی: روزهای آبان کوتاه است؛ برنامه جنگل و روستا را برای صبح بگذارید و بازدیدهای شهری را برای بعدازظهر.
- رزرو زودتر: برای تعطیلات آخر هفته و روزهای اوج رنگ پاییز، اقامتگاه را چند روز زودتر قطعی کنید.
در روزهای بارانی برنامه را جابه‌جا کنید: صبح به موزه‌ها و بازار بروید و جنگل را برای ساعت‌های بعد از باران بگذارید.
اگر هنوز بین گرگان و مقصدهای دیگر مرددید، فهرست بهترین شهرهای ایران برای مسافرت در پاییز می‌تواند انتخاب را آسان‌تر کند.
سؤالات متداول
بهترین زمان سفر به گرگان در پاییز چه وقتی است؟
اواخر آبان تا اواسط آذر؛ در مهر هوا خوب است ولی جنگل هنوز بیشتر سبز است.
فاصله تهران تا گرگان چقدر است؟
از جاده فیروزکوه و ساری حدود ۴۰۰ کیلومتر و از مسیر سمنان و شاهرود حدود ۵۳۰ کیلومتر است.
آیا چهار روز برای دیدن گرگان کافی است؟
برای شهر، جنگل‌های جنوب آن، روستای زیارت و گنبد قابوس کافی است. اگر بخواهید خالد نبی یا پارک ملی گلستان را هم ببینید، یکی دو روز اضافه کنید.
برای سفر چهارروزه کجا اقامت کنیم؟
اقامت در خود گرگان، نزدیک بلوار ناهارخوران یا مرکز شهر، دسترسی به همه مقصدهای این برنامه را آسان می‌کند.
جمع بندی
سفر چهارروزه به گرگان در پاییز یعنی یک روز جاده و باغ صفوی، یک روز کوچه‌های قاجاری و بازار، یک روز کوهستان و برج هزارساله، و یک صبح آرام زیر درختان رنگی النگدره پیش از بازگشت.
برای اینکه هر شب به جایی آرام برگردید، پیش از سفر از جاکجاست یک اجاره روزانه گرگان رزرو کنید و شهر را پایگاه گشت‌های پاییزی‌تان قرار دهید.
دیدگاه‌ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید!