نورا احمدی فر
هوای تهران که سنگین می‌شود، خیلی‌ها به‌جای یک سفر طولانی دنبال یک شب ساده زیر آسمان باز می‌گردند؛ یک چادر، یک فلاسک چای و جایی که صدای آب یا باد جای صدای ترافیک را بگیرد. خوشبختانه پایتخت از هر طرف به طبیعتی متنوع راه دارد: دریاچه‌های مرتفع دامنه دماوند در شرق، دشت‌های گل‌دار البرز در شمال، دره‌های پر آب شمیرانات و حتی تپه‌های شنی کویر در چند ساعت رانندگی به سمت جنوب. برای همین جواب سؤال «کمپینگ اطراف تهران کجا برویم؟» فقط یک اسم نیست و به سلیقه، فصل و نوع ماشین شما بستگی دارد.
در این راهنما شش مقصد واقعاً متفاوت را کنار هم گذاشته‌ایم؛ از جاهایی که با یک ساعت رانندگی می‌رسید تا مقصدهایی که یک آخر هفته کامل می‌خواهند. برای هر کدام توضیح داده‌ایم راه رسیدن چطور است، کجا چادر بزنید، چه فصلی بروید و اگر هوا خراب شد یا حوصله خوابیدن روی زمین را نداشتید، کجا بمانید. در انتها هم یک جدول مقایسه، فهرست وسایل و نکات ایمنی آورده‌ایم.
پیشنهادی: اجاره ویلا اطراف تهران برای آخر هفته
قبل از انتخاب جای کمپ به چه چیزهایی فکر کنیم؟
یک کمپ خوب از قبل از حرکت شروع می‌شود. پیش از اینکه روی نقشه دنبال مقصد بگردید، این چند سؤال را با هم‌سفرهایتان مرور کنید:
- ارتفاع مقصد چقدر است؟ هر هزار متر ارتفاع بیشتر، دمای هوا را به‌طور میانگین چند درجه پایین می‌آورد. جایی مثل دریاچه تار که بالای سه هزار متر است، حتی در مرداد شب‌های سردی دارد.
- ماشین شما برای جاده خاکی مناسب است؟ بعضی از این مقصدها با هر خودرویی در دسترس‌اند و بعضی دیگر کیلومترها مسیر سنگلاخی دارند.
- آب آشامیدنی و سرویس بهداشتی هست؟ در بیشتر کمپ‌گاه‌های طبیعی هیچ امکاناتی وجود ندارد و باید همه چیز را خودتان ببرید و برگردانید.
- منطقه حفاظت‌شده است؟ در پارک‌های ملی و مناطق حفاظت‌شده، شب‌مانی ممکن است ممنوع یا مشروط به مجوز باشد.
- همراه کودک یا سالمند دارید؟ در این صورت مقصدی را انتخاب کنید که ماشین تا نزدیک محل چادر برسد و در صورت سرمای شدید، اقامتگاه جایگزین نزدیک باشد.
کمپینگ کنار دریاچه‌های کوهستانی
چادر زدن کنار آب آرام یک دریاچه، شاید محبوب‌ترین تصویر از کمپینگ باشد. اطراف تهران دو گزینه کاملاً متفاوت از این نوع دارد: یکی دریاچه‌ای طبیعی، دورافتاده و مرتفع، و دیگری دریاچه سدی بزرگ با جاده آسفالت.
دریاچه تار و هویر؛ کمپ در ارتفاع بیش از سه هزار متر
دریاچه تار در شهرستان دماوند، حدود پانزده کیلومتری شرق شهر دماوند و کنار روستای هویر قرار گرفته و جزو آثار طبیعی ملی ایران ثبت شده است. این دریاچه حاصل یک زمین‌لغزش قدیمی در دامنه زرین‌کوه است که مسیر آب را بسته و پشت خود دریاچه‌ای به طول تقریبی یک‌ونیم کیلومتر ساخته است. کمی آن طرف‌تر، دریاچه کوچک‌تر هویر قرار دارد که در ماه‌های سرد سطحش یخ می‌بندد.
چیزی که تار را برای کمپ‌کننده‌ها جذاب کرده، سکوت و آسمان شب آن است. دور از نور شهرها، در شب‌های بی‌ماه می‌توانید کهکشان راه شیری را با چشم غیرمسلح ببینید. در مقابل، اطراف دریاچه تقریباً هیچ درختی نیست و باد غربی بیشتر روزها می‌وزد؛ پس چادری با میخ‌های محکم و طناب‌های اضافه ببرید و پشت تپه‌ها یا شیب‌های کم‌باد جا بگیرید.
راه معمول از شهر دماوند به سمت روستای چنار شرقی و سپس جاده معدن است. بخش پایانی مسیر خاکی و پر از سنگ است و طی کردنش ممکن است حدود دو ساعت طول بکشد؛ خودروی شاسی‌بلند یا دو دیفرانسیل انتخاب مطمئن‌تری است. بهترین فرصت سفر از اواخر بهار تا اواسط مهر است؛ پیش از آن برف راه را می‌بندد. اگر می‌خواهید شب قبل از حرکت جایی نزدیک استراحت کنید، اقامتگاه‌های دماوند و ویلاهای روزانه دماوند گزینه‌های خوبی برای شروع صبح زود هستند.
دریاچه سد طالقان؛ کمپ خانوادگی با جاده آسفالت
اگر دنبال کمپی هستید که بچه‌ها هم از آن لذت ببرند و ماشین تا کنار چادر برسد، دریاچه سد طالقان یکی از منطقی‌ترین انتخاب‌هاست. این سد روی رود شاهرود در شهرستان طالقان استان البرز ساخته شده و از سال ۱۳۸۵ به بهره‌برداری رسیده است. فاصله آن از تهران حدود ۱۳۵ کیلومتر است: از آزادراه تهران–کرج و بعد کرج–قزوین تا حوالی آبیک می‌روید و از خروجی طالقان وارد جاده زیاران می‌شوید که تمام مسیرش آسفالت است.
دور دریاچه چند محوطه شناخته‌شده برای چادر زدن وجود دارد و در بعضی نقاط پارکینگ، آلاچیق و سرویس بهداشتی ساخته شده است. قایق‌سواری در فصل گرم و ماهیگیری از تفریحات رایج اینجاست. یک نکته مهم را جدی بگیرید: در سال‌های اخیر به دلیل خشکسالی، حجم آب مخزن به‌شدت کم شده و خط ساحل ممکن است چند ده متر عقب‌تر از عکس‌هایی باشد که در اینترنت دیده‌اید. روی بستر گلی تازه‌خشک‌شده چادر نزنید و ماشین را هم روی آن نبرید.
طالقان خودش پر از روستاهای ییلاقی است و اگر شب سرد شد یا خواستید سفر را دو روزه کنید، می‌توانید از میان اقامتگاه‌های طالقان یک ویلای کوچک یا خانه روستایی رزرو کنید و روز بعد را به گشت در دره‌های اطراف بگذرانید.
کمپینگ در دشت‌های البرز؛ دشت لار
دشت لار در دامنه جنوب‌غربی دماوند، روی مرز استان‌های تهران و مازندران، یکی از زیباترین چشم‌اندازهای کوهستانی ایران را دارد. پارک ملی لار حدود سی هزار هکتار وسعت دارد و دریاچه سد لار که بخشی از آب شرب تهران را تأمین می‌کند، در دل آن است. اواخر بهار و اوایل تابستان، دشت با گل‌های وحشی رنگارنگ پوشیده می‌شود و قله سفیدپوش دماوند پس‌زمینه تقریباً همه عکس‌هاست.
ورود به لار معمولاً از دو راه انجام می‌شود: از جاده هراز و پلور به سمت پاسگاه محیط‌بانی دلیچای، یا از مسیر لواسان و سد لتیان و گردنه ایرا به ورودی قوشخانه. اما پیش از برنامه‌ریزی برای شب‌مانی، این را بدانید که لار پارک ملی است و قوانین سخت‌گیرانه‌تری از یک دشت معمولی دارد. پارک در فصل زادآوری حیات وحش بسته می‌شود و در سال‌های اخیر حدود بیستم خرداد بازگشایی شده است. در بعضی سال‌ها هم بازدید فقط به‌صورت روزانه مجاز بوده و برای شب‌مانی یا تردد در برخی مسیرها مجوز محیط زیست لازم است. پس پیش از حرکت، وضعیت همان سال را از اداره محیط زیست یا پاسگاه‌های ورودی بپرسید.
اگر مجوز گرفتید، از بستر رودخانه فاصله بگیرید؛ آب‌وهوای لار به‌سرعت عوض می‌شود و یک رگبار ناگهانی می‌تواند سطح آب را بالا بیاورد. آتش روشن کردن در بسیاری از نقاط ممنوع است و چون این آب به مخزن آب شرب پایتخت می‌رسد، ظرف‌شویی و استفاده از مواد شوینده کنار رود کار درستی نیست. برای اطلاعات بیشتر درباره مسیرها و دیدنی‌ها، راهنمای سفر به دشت لار را بخوانید.
کمپ کنار رودخانه و دره؛ نزدیک‌ترین گزینه‌ها به تهران
همه سفرهای کمپینگ لازم نیست چند ساعت رانندگی داشته باشند. دو مقصد زیر برای کسانی مناسب‌اند که جمعه صبح راه می‌افتند و می‌خواهند شب را کنار صدای آب بگذرانند.
آهار و دره شکرآب؛ کمپ یک ساعت آن طرف‌تر از شهر
روستای آهار در بخش رودبار قصران شهرستان شمیرانات، در انتهای جاده‌ای است که از بزرگراه بابایی و جاده لشکرک به اوشان و سپس آهار می‌رسد. فاصله آن از مرکز تهران بسته به نقطه شروع، حدود ۵۵ تا ۶۵ کیلومتر است و بدون ترافیک کمتر از یک‌ونیم ساعت طول می‌کشد. دو رود شکرآب و پیش‌کنک از کنار روستا می‌گذرند و باغ‌های گیلاس و آلبالو، دره را حتی در گرم‌ترین روزهای تابستان خنک نگه می‌دارند.
بیشتر کسانی که اینجا کمپ می‌کنند، چادر را در محوطه‌های هموار کنار رودخانه بیرون روستا برپا می‌کنند و روز بعد پیاده به سمت آبشار شکرآب می‌روند. این پیاده‌روی بسته به آمادگی بدنی دو تا سه ساعت طول می‌کشد، شیب قابل توجهی دارد و کفش کوه مناسب می‌خواهد. بهترین ماه‌ها اردیبهشت و آبان هستند؛ در پاییز رنگ نارنجی برگ‌ها دره را دیدنی‌تر می‌کند. نزدیکی آهار به فشم هم امتیاز بزرگی است؛ اگر نخواستید چادر بزنید، می‌توانید در یکی از اقامتگاه‌های فشم بمانید. برای آشنایی بیشتر با منطقه، مطلب فشم کجاست؟ را هم ببینید.
تنگه واشی؛ دره‌ای با دیواره‌های سنگی در فیروزکوه
تنگه واشی یا ساواشی در نزدیکی شهر فیروزکوه، حدود ۱۵۰ کیلومتری شرق تهران قرار دارد. نزدیک فیروزکوه از جاده اصلی جدا می‌شوید، ده کیلومتر تا روستای جلیزجند می‌روید و پس از چند کیلومتر رانندگی در دشت به ابتدای مسیر پیاده‌روی می‌رسید. این مکان در واقع دو تنگه پشت سر هم است که دشتی سرسبز میانشان فاصله انداخته و در انتهای تنگه دوم آبشاری حدوداً پانزده متری قرار دارد. نقش برجسته شکارگاه فتحعلی‌شاه قاجار روی دیواره سنگی تنگه نیز یکی از جاذبه‌های تاریخی کمتر دیده‌شده اطراف تهران است.
کف تنگه پر از آب است و باید بخشی از مسیر را داخل جریان راه بروید؛ صندل یا کفش مخصوص آب ببرید. برای کمپ، داخل تنگه را فراموش کنید؛ در صورت بارندگی در ارتفاعات، آب می‌تواند خیلی سریع بالا بیاید. دشت‌های اطراف ورودی و محدوده روستای جلیزجند جای امن‌تری برای چادر هستند. تابستان و اوایل پاییز بهترین زمان سفر است. جزئیات کامل مسیر را در راهنمای سفر به تنگه واشی نوشته‌ایم و اگر می‌خواهید سفر را با یک شب اقامت راحت ترکیب کنید، اقامتگاه‌های فیروزکوه را ببینید.
کمپ کویری؛ کویر مرنجاب در آران و بیدگل
وقتی کوه‌های اطراف تهران زیر برف می‌روند، فصل کمپینگ تازه در کویر شروع می‌شود. کویر مرنجاب در شمال شهرستان آران و بیدگل استان اصفهان، حدود ۲۷۰ کیلومتر با تهران فاصله دارد و از طریق آزادراه تهران–قم–کاشان در چهار ساعت قابل دسترسی است. از آران و بیدگل یک جاده خاکی حدوداً ۴۵ کیلومتری تا کاروانسرای مرنجاب ادامه دارد که در هوای خشک با خودروی سواری هم قابل عبور است، به شرط اینکه آرام برانید و از مسیر اصلی خارج نشوید.
کاروانسرای مرنجاب در سال ۱۰۱۲ قمری به دستور شاه عباس صفوی در حاشیه دریاچه نمک ساخته شده و ۲۹ اتاق دارد. اطراف آن تپه‌های شنی بلند، درختچه‌های تاغ و گز و دریاچه نمک قرار دارند و پس از بارش‌های زمستانی، گاهی پدیده‌ای به نام «جزیره سرگردان» در دریاچه دیده می‌شود. شب‌های کویر در آبان تا اسفند سرد است و دما گاهی زیر صفر می‌رود؛ کیسه‌خواب زمستانی را فراموش نکنید. در تابستان هم گرمای روز کمپ را تقریباً ناممکن می‌کند. رانندگی روی تپه‌ها فقط با خودروی آفرود و همراه افراد باتجربه توصیه می‌شود.
اگر کمپ کویری برایتان تازگی دارد، می‌توانید سفر را دو قسمت کنید: یک شب در کویر و یک شب در یکی از اقامتگاه‌های کاشان. برای مقایسه با تجربه‌های کویری دیگر، مطلب بهترین کمپ‌های کویری یزد را هم بخوانید.
جدول مقایسه جاهای کمپینگ اطراف تهران
| مقصد | نوع کمپ | فاصله تقریبی از تهران | بهترین زمان | وضعیت مسیر |
|---|---|---|---|---|
| آهار و شکرآب | کنار رودخانه | ۵۵ تا ۶۵ کیلومتر | اردیبهشت و آبان | آسفالت تا روستا |
| دریاچه تار | دریاچه مرتفع | حدود ۷۰ کیلومتر تا شهر دماوند و سپس مسیر خاکی | خرداد تا اواسط مهر | خاکی و سنگلاخی |
| دشت لار | دشت کوهستانی | حدود ۸۰ تا ۱۰۰ کیلومتر | خرداد تا شهریور (با مجوز) | آسفالت و خاکی |
| دریاچه سد طالقان | کنار دریاچه سد | حدود ۱۳۵ کیلومتر | اردیبهشت تا مهر | تمام آسفالت |
| تنگه واشی | دره و تنگه | حدود ۱۵۰ کیلومتر | تیر تا مهر | آسفالت و چند کیلومتر خاکی |
| کویر مرنجاب | کویر و تپه شنی | حدود ۲۷۰ کیلومتر | آبان تا فروردین | آزادراه و ۴۵ کیلومتر خاکی |
چک‌لیست وسایل کمپینگ
فهرست زیر حداقل چیزهایی است که برای یک شب‌مانی راحت لازم دارید. بسته به مقصد، می‌توانید آن را کم یا زیاد کنید:
- چادر مقاوم در برابر باد و باران، به همراه میخ و طناب اضافه
- کیسه‌خواب متناسب با سردترین دمای پیش‌بینی‌شده و زیرانداز عایق
- لباس لایه‌لایه، کاپشن گرم و کلاه، حتی در تابستان
- چراغ پیشانی با باتری یدک و پاوربانک
- اجاق گاز کوچک، کپسول و ظرف‌های سبک؛ آتش باز را فقط در جای مجاز روشن کنید
- آب آشامیدنی کافی، چون در خیلی از کمپ‌گاه‌ها چشمه مطمئنی پیدا نمی‌شود
- جعبه کمک‌های اولیه، ضدآفتاب و داروهای شخصی
- کیسه زباله برای برگرداندن همه پسماندها به شهر
نکات ایمنی و اخلاق کمپینگ
بیشتر حوادث کمپینگ اطراف تهران قابل پیشگیری‌اند. قبل از حرکت پیش‌بینی هوا را برای همان منطقه ببینید، نه برای تهران. هرگز در بستر خشک رودخانه یا کف دره چادر نزنید؛ سیلاب‌های ناگهانی در البرز سابقه تلخی دارند. مسیر و زمان برگشت را به یکی از نزدیکانتان بگویید، چون در بسیاری از این مناطق آنتن تلفن همراه ضعیف است یا اصلاً وجود ندارد.
طبیعت این مقصدها شکننده است. زباله را با خودتان برگردانید، حتی پوست میوه را. سنگ‌ها و گیاهان را جابه‌جا نکنید، صدای موسیقی را پایین نگه دارید و اگر آتش روشن کردید، پیش از خواب و هنگام ترک محل مطمئن شوید که کاملاً خاموش شده است. در مناطق حفاظت‌شده هم به دستور محیط‌بانان احترام بگذارید.
اگر نخواستید چادر بزنید؛ اقامت نزدیک کمپ‌گاه‌ها
همه هم‌سفرها اهل خوابیدن در چادر نیستند و گاهی هم پیش‌بینی هوا برنامه را به هم می‌زند. یک راه حل ساده، ترکیب طبیعت‌گردی روزانه با اقامت در خانه یا ویلایی نزدیک مقصد است. در جاکجاست می‌توانید اقامتگاه‌های روزانه دماوند، طالقان، فشم، فیروزکوه و کاشان را با عکس و امکانات مقایسه کنید و همان روز رزرو کنید. اگر حس کمپ را می‌خواهید اما بدون سرمای شب، اجاره روزانه کلبه چوبی حد وسط خوبی است؛ هم وسط طبیعت هستید و هم سقف و بخاری دارید.
سؤالات متداول
نزدیک‌ترین جای کمپینگ به تهران کجاست؟
از میان مقصدهای این راهنما، روستای آهار و دره شکرآب در شمیرانات نزدیک‌ترین است و بدون ترافیک حدود یک تا یک‌ونیم ساعت با مرکز شهر فاصله دارد.
آیا برای کمپ در دشت لار مجوز لازم است؟
بله، لار پارک ملی است و شب‌مانی در آن به قوانین محیط زیست وابسته است. در بعضی سال‌ها فقط بازدید روزانه مجاز بوده؛ پیش از سفر وضعیت همان سال را از اداره محیط زیست یا پاسگاه‌های ورودی استعلام کنید.
با ماشین سواری می‌شود به دریاچه تار رفت؟
بخش پایانی مسیر خاکی، سنگلاخی و پرشیب است. بعضی‌ها با سواری هم می‌روند، اما خودروی شاسی‌بلند یا دو دیفرانسیل هم امن‌تر است و هم آسیب کمتری می‌بیند.
برای کمپ با بچه کدام مقصد مناسب‌تر است؟
دریاچه سد طالقان به دلیل جاده آسفالت، امکانات نسبی و دسترسی ماشین تا نزدیک محل چادر، برای خانواده‌ها مناسب‌تر از مقصدهای دورافتاده و مرتفع است.
بهترین فصل کمپینگ اطراف تهران چه زمانی است؟
برای کوهستان و دریاچه‌ها اواخر بهار تا اوایل پاییز و برای کویر از آبان تا فروردین. در هر فصل، دمای شب مقصد را جدی بگیرید.
جمع بندی
کمپینگ اطراف تهران فرصت خوبی است تا با هزینه و زمان کم، چند ساعتی از شلوغی شهر فاصله بگیرید. اگر وقت کمی دارید، آهار گزینه سریع‌تری است؛ برای سفر خانوادگی سد طالقان مناسب‌تر است؛ تار و لار برای کسانی است که سکوت کوهستان و منظره دماوند را می‌خواهند؛ واشی ماجرای راه رفتن در آب را دارد و مرنجاب آسمان پرستاره کویر را. هر کدام را انتخاب کردید، با وسایل کامل بروید، طبیعت را تمیزتر از قبل تحویل دهید و اگر هوا همراهی نکرد، یک اقامتگاه نزدیک را از قبل در نظر داشته باشید.
منبع تصاویر (ویکی‌مدیا کامنز؛ همه با برش و اصلاح رنگ): تصویر شاخص دشت لار و تصویر دره آهار اثر Ninara، مجوز CC BY 2.0؛ دریاچه تار اثر Safa.daneshvar، مجوز CC BY-SA 4.0؛ دریاچه سد طالقان اثر Alireza Javaheri، مجوز CC BY 3.0؛ تنگه واشی اثر Ninara، مجوز CC BY 2.0؛ کویر مرنجاب اثر Mostafameraji، مجوز CC0.
دیدگاه‌ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید!